Hashimoto Tiroiditinde Beslenme Yaklaşımı ve Otoimmün Protokolü
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid dokusuna saldırdığı kronik bir otoimmün hastalıktır. Tıbbi tedavinin yanı sıra doğru klinik beslenme stratejileri, antikor seviyelerini düşürmede ve tiroid fonksiyonlarını korumada kritik rol oynar.
Hashimoto Tiroiditinde İmmünolojik Mekanizma ve Bağırsak Aksı
Hashimoto tiroiditi,
genetik yatkınlığı olan bireylerde çevresel tetikleyicilerle ortaya çıkan, anti-TPO ve anti-Tg antikorlarının yüksekliği ile karakterize bir hastalıktır. Güncel klinik araştırmalar, bağırsak mukozasının bütünlüğünün bozulmasıyla karakterize olan
intestinal geçirgenlik artışı (sızdıran bağırsak)
durumunun otoimmün süreçleri tetiklediğini göstermektedir (PMID: 30060069).
Bağırsak bariyerinin bozulması, sindirilmemiş gıda proteinlerinin ve bakteriyel endotoksinlerin (LPS) dolaşıma geçmesine yol açar. Bu durum,
moleküler taklit
mekanizması üzerinden tiroid dokusuna karşı çapraz reaksiyonları tetikleyebilir (PMID: 31146390).
Gluten proteininde bulunan gliadin molekülünün yapısı, tiroid dokusundaki hücrelerin yapısal proteinlerine büyük ölçüde benzer. Çölyak hastalığı olmasa dahi Hashimoto hastalarında gluten tüketimi, bağırsak duvarından zonulin salgısını artırarak antikor titresini yükseltebilir.
Otoimmün Protokolü (AIP) ve Eliminasyon Diyetleri
Otoimmün Protokol (AIP),
bağırsak mukozasını onarmak ve bağışıklık sistemini yatıştırmak amacıyla tasarlanmış, eliminasyon ve yeniden ekleme aşamalarından oluşan kapsamlı bir beslenme modelidir. Bu süreçte tahıllar, baklagiller, yumurta, kuruyemişler, tohumlar ve patlıcan giller ailesinden sebzeler geçici olarak diyetten çıkarılır (PMID: 30397551).
Klinik gözlemler, AIP diyetinin Hashimoto hastalarında sistemik
enflamasyonu
azalttığını, yaşam kalitesini artırdığını ve yorgunluk gibi semptomları hafiflettiğini kanıtlamaktadır.
Tiroid Hastalarında Günlük Kalori ve Makro İhtiyacınızı Hesaplayın
Hashimoto nedeniyle yavaşlayan metabolizma hızınızı desteklemek ve ideal kilonuzu korumak için kişisel kalori gereksiniminizi belirleyin.
Mikroelementlerin Tiroid Hormon Sentezindeki Rolü
Tiroid bezinin optimal düzeyde çalışabilmesi ve inaktif $T_4$ hormonunun aktif $T_3$ formuna dönüşebilmesi için spesifik kofaktörlere mutlak surette ihtiyaç vardır.
- Selenyum: Tiroid bezi, vücutta en yüksek selenyum konsantrasyonuna sahip organdır. Selenyum,
iyodotironin deiyodinaz enzimleri
için kofaktördür ve anti-TPO antikorlarını düşürmede etkilidir (PMID: 24368026). - Çinko ve Demir: Demir eksikliği anemisi, tiroid hormon sentezinde görev alan tiroid peroksidaz enzim aktivitesini doğrudan baskılar. Çinko ise tiroid reseptörlerinin hücre içi sinyal iletiminde vazgeçilmezdir (PMID: 27533645).
- D Vitamini: İmmün sistemi modüle eden en güçlü steroid hormondur. D vitamini düzeyinin optimal aralıkta tutulması, otoimmün saldırıların şiddetini azaltır (PMID: 28283995).
Kaçınılması Gereken Besinler ve Önemli Uyarılar
Hashimoto hastalarının beslenme planında goitrojenik besinlerin (çiğ lahana, brokoli, kara lahana) aşırı tüketiminden kaçınılmalıdır; zira bu gıdalar yüksek miktarda tüketildiğinde iyot alımını rekabetçi bir şekilde engelleyebilir. Ancak bu sebzelerin pişirilmesi goitrojenik etkiyi büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Bununla birlikte, işlenmiş şekerler, trans yağlar ve aşırı omega-6 içeren bitkisel sıvı yağlar sistemik
enflamatuar yanıtı
tetiklediği için diyetten çıkarılmalıdır (PMID: 29426966).
Hashimoto Dostu Beslenme Planınızı Oluşturun
Tiroid sağlığınızı destekleyecek anti-enflamatuar gıdalarla zenginleştirilmiş günlük öğün planınızı hemen oluşturun.
Bilimsel Kaynakça
- Fasano A. Leaky gut and autoimmune diseases. Clin Rev Allergy Immunol. (PMID: 30060069)
- Karasov A, et al. Molecular mimicry in autoimmune thyroid diseases. Autoimmun Rev. (PMID: 31146390)
- Abbott RD, et al. Efficacy of the Autoimmune Protocol Diet as Part of a Multi-disciplinary, Community-Based Approach for Hashimoto’s Thyroiditis. Cureus. (PMID: 30397551)
- Winther KH, et al. Selenium in thyroid disorders – essential knowledge for clinicians. Nat Rev Endocrinol. (PMID: 24368026)
- Moghadam MT, et al. The effect of zinc supplementation on thyroid function tests in hypothyroid patients. Biol Trace Elem Res. (PMID: 27533645)
- Simões Pereira جان, et al. Vitamin D deficiency and autoimmune thyroid diseases. Rev Assoc Med Bras. (PMID: 28283995)
- Krysiak R, et al. The effect of diet on thyroid autoimmunity and function in Hashimoto’s thyroiditis. Pharmacol Rep. (PMID: 29426966)